Google Search Console: de complete handleiding

De meeste ondernemers weten redelijk goed hoeveel bezoekers hun website krijgt. Waar het vaak stilvalt, is bij de vraag hoe die mensen er terechtkwamen en op welke zoekopdrachten ze jou tegenkwamen. Google Search Console geeft daar antwoord op, en het kost niets. Toch staat het bij veel bedrijven niet ingesteld, of staat het er wel maar kijkt er nooit iemand in.

Dat is jammer, want dit is de enige plek waar Google zelf vertelt wat het van jouw website vindt. Welke pagina’s staan er in de index en welke niet. Op welke woorden je verschijnt. Waar je bijna op de eerste pagina staat en dus een klein duwtje nodig hebt. Het is geen ingewikkeld gereedschap, het ziet er alleen wat technisch uit als je er voor het eerst inkomt.

We lopen hieronder rustig door de onderdelen die er voor een dienstverlener toe doen. Hoe je het instelt, wat de cijfers betekenen, hoe je ziet of Google je pagina’s meeneemt, en welke conclusies je er wel en niet uit kunt trekken. Aan het einde weet je precies waar je moet kijken als je je afvraagt hoe je in Google staat.

Wat Google Search Console is

Google Search Console is een gratis dienst van Google waarin je ziet hoe je website het doet in de zoekresultaten. Je krijgt inzicht in de zoekopdrachten waarop je verschijnt, hoe vaak mensen doorklikken, en welke pagina’s Google wel of niet in zijn index heeft opgenomen.

Het verschil met andere gereedschappen is dat de cijfers rechtstreeks van Google komen. Geen schatting van een externe partij, maar de echte aantallen uit de zoekmachine zelf. Dat maakt het de meest betrouwbare bron die je hebt als het gaat om je vindbaarheid.

Wat het niet is: een bezoekersteller. Search Console stopt op het moment dat iemand op je site landt. Wat die persoon daarna doet, of hij het formulier invult of na tien seconden wegklikt, zie je hier niet. Daarvoor heb je Google Analytics nodig. De twee vullen elkaar aan en meten allebei een ander stuk van dezelfde reis.

Voor dienstverleners is vooral het prestatie-overzicht interessant. Daar zie je namelijk op welke vragen mensen jou vinden, en dat zijn vaak andere woorden dan de woorden die je zelf zou bedenken. Die lijst is een gratis kijkje in het hoofd van je klant.

Zo stel je het in

Je begint met het toevoegen van je website als property. Je hebt twee keuzes: een domein-property of een URL-property. De domein-variant neemt alles mee, dus zowel met als zonder www en zowel http als https. Dat is meestal de handigste, maar hij vraagt wel dat je iets aanpast bij de partij waar je domeinnaam staat.

Die aanpassing is een zogeheten TXT-record in je DNS-instellingen. Klinkt technisch, is in de praktijk een regeltje kopiëren en plakken bij je hostingpartij. Kom je er niet uit, dan kan je websitebouwer dit binnen tien minuten voor je doen. De URL-variant is simpeler te bevestigen, bijvoorbeeld via een bestand of via je Google Analytics-koppeling, maar meet dan alleen dat ene adres.

Na de bevestiging duurt het een paar dagen voordat er data binnenkomt. Search Console rekent niet met terugwerkende kracht, dus hoe eerder je het instelt, hoe langer je meetgeschiedenis wordt. Alleen daarom al is het slim om het te doen, zelfs als je er voorlopig niet in gaat kijken.

Heb je een WordPress-website, dan hebben veel SEO-plugins een knop om de koppeling te leggen. Werkt dat niet, dan is de DNS-route altijd de meest zekere. Wij zetten bij nieuwe klanten standaard de domein-property op, omdat je dan later geen gaten in je cijfers krijgt als er iets aan de URL-structuur verandert.

Het prestatie-overzicht lezen

Het prestatie-overzicht werkt met vier getallen: klikken, vertoningen, doorklikratio en gemiddelde positie. Klikken zijn de mensen die daadwerkelijk naar je site zijn gegaan. Vertoningen zijn de keren dat je in de resultaten stond, ook als niemand klikte. De doorklikratio is het percentage daartussen.

De gemiddelde positie is het getal waar de meeste verwarring over bestaat. Het is namelijk een gemiddelde over alle zoekopdrachten en alle locaties bij elkaar. Sta je in Tilburg op één en in Groningen op vijftig, dan leest dat als positie 25. Dat cijfer zegt daardoor bijna niets over hoe je er echt voor staat. Wij kijken er zelf nauwelijks naar en adviseren klanten hetzelfde.

Wat wel werkt: filter op één zoekwoord en kijk hoe klikken en vertoningen zich over de maanden ontwikkelen. Stijgen de vertoningen maar niet de klikken, dan verschijn je vaker maar spreekt je titel of beschrijving mensen niet aan. Stijgen ze allebei, dan gaat het de goede kant op.

Een tweede handige greep is filteren op pagina in plaats van op zoekwoord. Dan zie je per pagina welke vragen erbij horen. Kom je woorden tegen die eigenlijk over een andere dienst gaan, dan is dat een teken dat je die dienst een eigen pagina mag geven.

Zoekwoorden vinden die je zelf niet had bedacht

Het mooiste van Search Console is de lijst met zoekopdrachten. Dienstverleners omschrijven hun werk vaak in vaktermen, terwijl klanten in gewone taal zoeken. Een HR-adviseur denkt in “verzuimbegeleiding”, de werkgever typt “medewerker ziek wat nu”. Beide gaan over hetzelfde, maar alleen de tweede staat in de zoekbalk.

Loop die lijst eens door met de vraag: welke van deze vragen beantwoord ik nergens goed? Elke keer dat je op iets verschijnt zonder er een fatsoenlijke pagina over te hebben, laat je iets liggen. Dat is meteen je contentplan voor de komende maanden, gebaseerd op wat mensen daadwerkelijk vragen in plaats van op een aanname.

Let ook op de zoekopdrachten waar je net buiten de eerste pagina staat, ergens tussen positie elf en twintig. Daar zit vaak de snelste winst. De pagina bestaat al en Google vindt hem al relevant genoeg, hij heeft alleen wat aanscherping nodig. Dat kost minder werk dan iets nieuws bouwen.

Hoe je vanuit zo’n lijst een doordacht contentplan maakt, beschrijven we uitgebreider in onze kennisbank over content en SEO. De kern is dat je schrijft over de vragen die je al krijgt, in plaats van over de onderwerpen waarvan je denkt dat ze interessant zijn.

Indexering: staat je pagina er eigenlijk wel in?

Een pagina die niet in de index staat, kan niet gevonden worden. Zo simpel is het. Onder het kopje Pagina’s zie je hoeveel van je adressen zijn opgenomen en hoeveel niet, met per groep een reden erbij.

Die redenen klinken alarmerender dan ze vaak zijn. “Gecrawld, momenteel niet geïndexeerd” betekent meestal dat Google de pagina heeft gezien maar hem nog niet de moeite waard vindt. Dat kan komen door dunne inhoud, door een pagina die te veel lijkt op een andere, of gewoon doordat de site nog jong is. “Uitgesloten door noindex” is iets anders: dan heb je zelf, of je plugin, tegen Google gezegd dat hij weg moet blijven.

Bij dienstverleners met veel bijna-identieke locatiepagina’s zien we dit regelmatig terug. Twintig pagina’s waarvan alleen de plaatsnaam verschilt, worden zelden allemaal opgenomen. Google ziet dan één pagina in twintig jasjes. De oplossing zit niet in aandringen bij Google, maar in pagina’s die per plaats echt iets te vertellen hebben.

Voor losse pagina’s kun je de URL-inspectie gebruiken. Daar plak je een adres in en zie je meteen of hij bekend is, wanneer hij voor het laatst is bekeken en of er problemen zijn. Staat hij er nog niet in, dan vraag je indexering aan. Dat is geen garantie, maar het zet je pagina wel in de rij.

Sitemap indienen en waarom dat helpt

Een sitemap is een bestand met alle adressen van je website op een rij. Je dient hem eenmalig in bij Search Console en daarna weet Google waar hij moet kijken als er iets nieuws bijkomt. De meeste SEO-plugins maken hem automatisch aan, meestal op een adres dat eindigt op sitemap_index.xml.

Wat hierbij wel eens misgaat: een website heeft meerdere sitemaps, bijvoorbeeld één voor pagina’s, één voor berichten en één voor een kennisbank. Als alleen de hoofdsitemap wordt ingediend en Google die tussenstap niet vaak genoeg ophaalt, blijven hele delen van je site lang onopgemerkt. Het los indienen van zo’n onderliggende sitemap lost dat op.

Na het indienen zie je per sitemap hoeveel adressen zijn gevonden en wanneer hij voor het laatst is gelezen. Staat daar een datum van maanden geleden, dan is dat een signaal. Bij websites die regelmatig nieuwe artikelen krijgen, hoort dat hooguit een paar dagen oud te zijn.

Meer over de technische kant van vindbaarheid staat in onze kennisbank over SEO. Een sitemap is geen wondermiddel, maar hij haalt wel een drempel weg voor de zoekmachine.

Wat Search Console je niet vertelt

Search Console meet Google. Dat klinkt logisch, maar het is goed om je te realiseren wat er dus buiten valt. Mensen die jou vinden via Instagram of Facebook zie je hier niet. En mensen die jouw naam tegenkomen in een antwoord van ChatGPT of Perplexity ook niet.

Die laatste groep groeit snel. Steeds meer ondernemers krijgen aanvragen van mensen die zeggen dat een AI hun bedrijf noemde. Dat verkeer is met de huidige gereedschappen lastig te meten, en wie alleen naar Search Console kijkt, ziet dat deel van zijn zichtbaarheid dus niet terug in de cijfers.

Wij werken daarom met Triple Search Marketing: we kijken naar drie zoek-werelden tegelijk, namelijk Google, Meta en de AI-zoekmachines. Search Console dekt de eerste, Meta heeft zijn eigen cijfers, en voor de derde kijken we vooral naar wat er binnenkomt aan aanvragen en wat mensen zeggen als je ernaar vraagt.

Dat betekent niet dat Search Console minder waard is geworden. Integendeel: de signalen waar Google op let, zijn grotendeels dezelfde signalen waarop AI-antwoorden leunen. Een site die netjes geïndexeerd staat en duidelijke antwoorden geeft, wordt in beide werelden eerder gevonden.

Wat we vaak zien misgaan

De meest voorkomende situatie is een account dat wel bestaat maar bij niemand in beeld is. Ingesteld door een oude websitebouwer, met een e-mailadres waar niemand meer bij kan. Vraag bij een overstap altijd om toegang, of maak desnoods een nieuwe property aan op jouw eigen account.

Daarnaast zien we ondernemers schrikken van dagelijkse schommelingen. De cijfers bewegen van nature, en er zit bovendien een vertraging van een paar dagen in de rapportage. Kijk naar periodes van vier weken en vergelijk die met dezelfde periode ervoor. Dan zie je een lijn in plaats van ruis.

Een derde punt is de neiging om alle meldingen als problemen te lezen. Search Console geeft van alles aan, en lang niet elk signaal vraagt om actie. Pagina’s die je zelf op noindex hebt gezet, horen daar te staan. Een archiefpagina die niet is opgenomen, is geen probleem. De vraag is steeds: gaat dit over een pagina waarmee je klanten wilt bereiken?

En tot slot: gegevens verzamelen zonder er iets mee te doen. Een dashboard waar niemand een conclusie uit trekt, verandert niets aan je aanvragen. Spreek liever één moment per maand af waarop je drie dingen bekijkt en er één actie uit haalt.

Wanneer je hier hulp bij wilt

Het instellen en het lezen van de hoofdlijnen kun je prima zelf. Property aanmaken, sitemap indienen, elke maand even door de zoekopdrachten scrollen. Dat vraagt vooral een kwartier aandacht en de wil om het vol te houden.

Hulp wordt zinvol zodra de vragen dieper gaan. Waarom staan twee pagina’s elkaar in de weg. Waarom daalt een pagina die het jaren goed deed. Welke van de vierhonderd zoekopdrachten leveren straks daadwerkelijk aanvragen op. Dat vraagt ervaring met patronen die je in één account niet ziet.

Wat wij in de praktijk doen, is de cijfers uit Search Console naast de aanvragen leggen die een bedrijf binnenkrijgt. Pas dan wordt duidelijk welke zichtbaarheid iets oplevert en welke alleen leuk staat in een grafiek. Dat gesprek voeren we liever aan de hand van jouw echte situatie dan in algemeenheden.

Search Console vertelt je wat Google van je site vindt. De kunst zit niet in het aflezen, maar in het kiezen wat je met dat antwoord doet.

Wil je hier samen naar kijken? Plan een strategiegesprek, dan lopen we jouw cijfers rustig door en zie je meteen waar de ruimte zit.