De vraag naar AI en auteursrecht komt de laatste tijd bij bijna elke ondernemer langs die AI gebruikt voor teksten of beelden. Je laat een tekst schrijven, je genereert een beeld voor je website, en dan bekruipt je het gevoel: van wie is dit eigenlijk? Mag ik dit zomaar op mijn site zetten, en kan iemand mij daar later op aanspreken?
Het eerlijke antwoord is dat de wet op dit punt achterloopt op de praktijk. Er is geen apart artikel in de Auteurswet dat zegt wat er met AI-content gebeurt. Wat er wel is, zijn bestaande regels die rechters en juristen nu toepassen op een situatie die niemand twintig jaar geleden had voorzien. Dat maakt het onzeker, maar niet onbegrijpelijk.
In dit stuk lopen we rustig door de hoofdlijnen heen. Wat auteursrecht eigenlijk beschermt, waarom AI-teksten daar lastig in passen, wat dat betekent voor jouw website, en welke afspraken je binnen je eigen bedrijf kunt maken zodat je er niet wakker van hoeft te liggen. Geen juridisch advies, wel de context die je nodig hebt om er verstandig mee om te gaan.
AI en auteursrecht in één zin
Auteursrecht beschermt werken die een eigen, persoonlijk karakter hebben en die het stempel van de maker dragen. Dat is de kern van hoe de wet het formuleert, en die formulering gaat uit van een mens die keuzes maakt. Een schrijver kiest woorden, een fotograaf kiest een moment, en juist in die keuzes zit de bescherming.
Een taalmodel maakt geen keuzes in die zin. Het voorspelt op basis van patronen wat het meest waarschijnlijke volgende woord is. Daarom is de heersende gedachte in Nederland en de rest van Europa dat een tekst die volledig door AI is gegenereerd, zonder noemenswaardige menselijke inbreng, geen auteursrechtelijke bescherming geniet.
Dat klinkt alarmerender dan het is. Geen bescherming betekent niet dat je de tekst niet mag gebruiken. Het betekent dat je een ander niet kunt tegenhouden als die precies dezelfde tekst zou publiceren. Voor de meeste dienstverleners is dat een theoretisch risico, want niemand kopieert jouw kennisbankartikel woord voor woord.
Waarom deze vraag nu bij zoveel ondernemers speelt
Wat we vaak zien, is dat de vraag pas opkomt nadat AI al een tijdje in gebruik is. Iemand in het team gebruikt het voor een nieuwsbrief, iemand anders voor productteksten, en op een gegeven moment vraagt een klant of een compliance-medewerker hoe dat zit. Dan blijkt dat er nooit een afspraak over is gemaakt.
Daar komt bij dat de discussie in het nieuws vaak over de grote rechtszaken gaat. Uitgevers die AI-bedrijven aanklagen, kunstenaars die zich verzetten tegen het gebruik van hun werk als trainingsmateriaal. Die zaken gaan over de vraag of het trainen van een model mocht, niet over de vraag of jij de uitkomst mag gebruiken. Dat onderscheid raakt in de berichtgeving nogal eens zoek.
Voor jou als ondernemer zijn er eigenlijk drie vragen die ertoe doen. Mag ik het gebruiken, is het van mij, en loop ik het risico dat ik per ongeluk andermans werk publiceer. Die drie behandelen we hieronder los van elkaar, want de antwoorden verschillen.
Wie is de maker van een AI-tekst?
Onder de Nederlandse Auteurswet is de maker de natuurlijke persoon die het werk heeft geschapen. Een computerprogramma kan dat niet zijn, en het bedrijf achter het model claimt in zijn voorwaarden meestal ook geen eigendom van wat jij ermee maakt. De meeste aanbieders geven je in hun gebruiksvoorwaarden juist alle rechten die zij eventueel zouden hebben.
Dat betekent in de praktijk dat je een AI-tekst gewoon commercieel mag gebruiken. Je mag hem op je website zetten, in een offerte verwerken, in een brochure drukken. Wat je niet automatisch hebt, is de mogelijkheid om anderen het gebruik ervan te verbieden, omdat er waarschijnlijk geen auteursrecht op rust.
De vraag is zelden of je AI-content mag gebruiken. De vraag is meestal hoeveel van jou erin zit.
En daar zit meteen de opening. Zodra een mens de AI-tekst herschrijft, aanvult met eigen ervaring, structureert vanuit een eigen visie en er keuzes in maakt, ontstaat er wel iets met een eigen karakter. Hoe meer menselijke inbreng, hoe sterker je positie. Dat is geen truc om de wet te omzeilen, dat is precies hoe het bedoeld is.
Het verschil tussen tekst en beeld
Bij AI-beelden ligt het gevoeliger dan bij tekst, en dat heeft een praktische reden. Beeldmodellen zijn getraind op enorme verzamelingen foto’s en illustraties, en soms herken je in de uitkomst nog de stijl van een bestaande maker of zelfs elementen van een bestaand werk. Bij tekst gebeurt dat veel minder snel.
Daarnaast speelt bij beeld het portretrecht mee. Als een gegenereerd beeld sterk lijkt op een herkenbaar persoon, kan die persoon zich daartegen verzetten, ook al bestaat de foto niet echt. Voor dienstverleners die met mensbeelden werken, denk aan een kliniek of een coachpraktijk, is dat een reëel aandachtspunt.
Ons advies aan klanten is daarom vrij simpel. Gebruik AI-beeld voor abstracte, ondersteunende visuals en gebruik echte fotografie voor alles waar mensen op staan die met jouw bedrijf te maken hebben. Dat is juridisch rustiger en het werkt bovendien beter, omdat bezoekers echte gezichten sneller vertrouwen.
Waar de trainingsdata-discussie over gaat
De grote rechtszaken die je voorbij ziet komen, gaan over de vraag of AI-bedrijven auteursrechtelijk beschermd materiaal mochten gebruiken om hun modellen te trainen. Uitgevers, fotografen en schrijvers stellen dat hun werk zonder toestemming is gebruikt. De uitkomst daarvan is op dit moment nog niet uitgekristalliseerd.
Wat je daarbij moet weten, is dat de aansprakelijkheid in die discussie primair bij de aanbieder van het model ligt, niet bij jou als gebruiker. Je koopt een dienst, je gebruikt de uitkomst, en de vraag of de leverancier zijn materiaal netjes heeft verzameld is in eerste instantie zijn probleem.
Een aantal aanbieders is zich daarvan bewust en biedt zakelijke klanten een vorm van vrijwaring aan. Dat betekent dat zij de juridische kosten dragen als iemand jou aanspreekt op auteursrecht bij content die je met hun dienst hebt gemaakt. Als je AI serieus inzet, is het de moeite waard om te kijken of jouw abonnement zoiets bevat.
Wat dit betekent voor je website en kennisbank
Voor de meeste dienstverleners die wij spreken, verandert er praktisch weinig. Je mag AI inzetten om sneller goede content te maken, je mag die content publiceren, en je loopt geen noemenswaardig risico zolang je niet klakkeloos publiceert wat er uit de machine rolt.
Waar je wel op moet letten, is dat AI soms letterlijke passages uit bestaande bronnen reproduceert. Dat gebeurt vooral bij feitelijke onderwerpen waar één bron dominant is, zoals wetsteksten, definities of veelgeciteerde onderzoeken. Een korte controle of een opvallende zin al ergens anders staat, kost twee minuten en voorkomt gedoe.
Datzelfde geldt voor cijfers en claims. Een taalmodel kan een percentage noemen dat plausibel klinkt maar nergens vandaan komt. Publiceer je dat op je site, dan is dat geen auteursrechtprobleem maar wel een geloofwaardigheidsprobleem. Meer daarover lees je in onze kennisbank over AI in marketing.
AI-content en Google: mag het, en werkt het?
Google is hier duidelijk over. Het maakt niet uit hoe content tot stand komt, het maakt uit of die content mensen helpt. Er is geen straf op AI-gebruik als zodanig. Er is wel een probleem met content die geen eigen waarde toevoegt, en die maak je nu eenmaal makkelijk en snel met AI.
Wat we in de praktijk zien, is dat pure AI-output het zelden lang volhoudt in de zoekresultaten. Niet omdat een filter hem eruit pikt, maar omdat hij inwisselbaar is. Tien concurrenten die dezelfde vraag aan dezelfde tool stellen, krijgen tien vergelijkbare antwoorden. Wie er ervaring, voorbeelden en een eigen mening in stopt, springt er wel uit.
Dat geldt inmiddels net zo hard voor AI-zoekmachines. Wie in ChatGPT of een AI-overzicht genoemd wil worden, moet iets zeggen dat elders niet staat. Hoe die drie zoek-werelden samenhangen, leggen we uit op onze pagina over Triple Search Marketing.
Wat dit betekent per type dienstverlener
Voor een advocatenkantoor of een financieel adviseur ligt de lat het hoogst. Niet vanwege het auteursrecht, maar omdat een feitelijke fout in een publicatie direct raakt aan je beroepsaansprakelijkheid. Bij die kantoren spreken we altijd af dat een inhoudelijk verantwoordelijke elke publicatie leest voordat hij live gaat.
Voor klinieken en beautyondernemers zit het risico vooral in beeld en in claims over resultaat. Een gegenereerd voor-en-na-beeld is niet alleen juridisch riskant, het is ook misleidend. Echte foto’s met toestemming van de klant werken beter en houden je binnen de regels van de reclamecode.
Voor HR-bureaus, coaches en consultants is de ruimte het grootst. Jullie content gaat over aanpak, ervaring en visie, en juist daar is de menselijke inbreng vanzelf groot. Het risico verschuift dan van juridisch naar inhoudelijk: klinkt het nog als jou, of als iedereen?
Hoe wij er in de praktijk mee werken
Wij gebruiken AI dagelijks, en we zijn daar open over. AI versnelt het uitvoeringswerk: research verzamelen, een eerste opzet maken, varianten uitproberen. Wat AI niet doet, is bepalen waar een klant over moet schrijven, welke toon daarbij past en welke voorbeelden geloofwaardig zijn.
Onze A-players sturen de inhoud en lopen elke pagina na voordat hij live gaat. Dat is geen formaliteit. In die stap gaan de verzonnen cijfers eruit, komt de praktijkervaring erin en wordt de tekst teruggebracht naar de taal die de klant zelf ook zou gebruiken. Precies die stap zorgt er trouwens ook voor dat er wel degelijk een eigen karakter in het werk komt te zitten.
Dat we op die manier 25 tot 50 pagina’s per maand kunnen leveren waar de markt op drie tot vijf zit, komt door het tempo van de uitvoering. Niet doordat we de controle overslaan.
Afspraken die je vandaag kunt maken
Het helpt om binnen je bedrijf op papier te zetten hoe jullie met AI omgaan, ook al is het maar een half A4. Wie mag het gebruiken, waarvoor wel en waarvoor niet, en wie leest mee voordat iets naar buiten gaat. Dat neemt bij medewerkers veel twijfel weg.
Leg daarbij vast dat er geen klantgegevens of vertrouwelijke stukken in een publieke AI-dienst gaan. Dat is strikt genomen geen auteursrechtkwestie maar een privacykwestie, en in de praktijk is dat het risico waar je veel eerder tegenaan loopt dan tegen een claim over auteursrecht.
En spreek af dat er altijd een mens verantwoordelijk is voor wat er gepubliceerd wordt, met naam. Niet om iemand af te rekenen, maar omdat verantwoordelijkheid die bij niemand ligt, in de praktijk bij niemand terechtkomt.
Wat we vaak zien misgaan
De eerste misser is content publiceren zonder dat iemand hem echt gelezen heeft. Dat gaat lang goed en dan één keer heel vervelend, meestal met een verzonnen cijfer of een claim die niet klopt met wat het bedrijf daadwerkelijk doet.
De tweede misser is het omgekeerde: uit voorzichtigheid helemaal niets doen. We spreken ondernemers die AI volledig verboden hebben binnen hun bedrijf omdat ze het juridisch niet vertrouwden, terwijl hun concurrent ondertussen vier keer zoveel goede content publiceert. Het risico van stilstand is groter dan het risico van gebruik met verstand.
De derde is denken dat een AI-tekst af is. Wat je krijgt is een basis, geen publicatie. Wie dat verschil serieus neemt, heeft van al deze vragen weinig last. Hoe je die basis omzet naar iets dat wel van jou is, beschrijven we in onze kennisbank over content SEO.
Veelgestelde vragen over AI en auteursrecht
Mag ik AI-teksten commercieel gebruiken op mijn website?
Ja, dat mag. De aanbieders van de bekende AI-diensten geven je in hun voorwaarden de rechten op wat je met hun dienst maakt. Je mag de tekst dus publiceren, drukken en verkopen. Wat je meestal niet hebt, is de mogelijkheid om anderen te verbieden dezelfde tekst te gebruiken, omdat er waarschijnlijk geen auteursrecht op een puur gegenereerde tekst rust.
Rust er auteursrecht op content die AI heeft gemaakt?
Op een tekst of beeld dat volledig door AI is gemaakt, waarschijnlijk niet. Het Nederlandse en Europese auteursrecht gaat uit van een menselijke maker die creatieve keuzes maakt. Zodra jij de output flink bewerkt, aanvult met eigen kennis en er een eigen structuur aan geeft, ontstaat er wel een werk met een eigen karakter waar bescherming op kan rusten.
Kan ik aansprakelijk worden gesteld voor AI-content?
Voor de trainingsdata van het model ben jij als gebruiker in beginsel niet aansprakelijk, dat speelt tussen de rechthebbenden en de aanbieder. Wel blijf je verantwoordelijk voor wat je publiceert. Neemt een AI-tekst letterlijk een passage over uit een bestaand werk, of staat er een onjuiste claim in, dan ben jij als uitgever daarop aanspreekbaar.
Straft Google websites met AI-content af?
Nee. Google beoordeelt content op nut en kwaliteit, niet op de manier waarop die gemaakt is. Wat wel afgestraft wordt, is content zonder eigen waarde die alleen bestaat om te scoren in de zoekresultaten. Omdat dat soort content met AI heel makkelijk te maken is, ontstaat het beeld dat AI zelf het probleem is. Dat is het niet.
Moet ik vermelden dat ik AI heb gebruikt?
Voor gewone marketingteksten bestaat daar in Nederland geen algemene verplichting voor. In specifieke situaties ligt het anders, bijvoorbeeld bij beeld dat een realistische gebeurtenis lijkt te tonen of bij sectoren met eigen gedragsregels. Veel bedrijven kiezen er los daarvan voor om open te zijn over hun werkwijze, simpelweg omdat het vertrouwen wekt.
De meeste ondernemers die hier tegenaan lopen, zoeken geen juridische verhandeling maar rust in hun hoofd. Een paar afspraken, een vaste controlestap en de wetenschap dat er altijd een mens meekijkt, is in de praktijk genoeg om AI met een gerust gevoel in te zetten.
Wil je hier samen naar kijken en bespreken hoe je AI verstandig in je eigen content-aanpak inpast? Plan een strategiegesprek. Geen verplichtingen, geen verkooppraatje, gewoon een gesprek over wat er bij jouw bedrijf past.
